بجثی جالب درباره کیفیت عالم برزخ و قیامت

جايگاه برزخ يكي از مباحث معاد است و سوال اين است آيا عالم برزخ در دنيا واقع شده و يا براي دوزخيان شب و روزي وجود ندارد؟ برخي مي گويند برزخ در بطن عالم دنيا قرار دارد. اين جهان مُلك است و ملكوت آن در عالم برزخ است و ملكوت اشيا از قلمرو حواس ظاهري بيرون است و يا برزخ از مراحل قيامت است.

در اين كه برزخ از منازل قيامت نيست، ترديدي نیست زيرا در قيامت خورشيد و ماه و ستاره اي نيست، بلكه در مقدمات رستاخيز، نظام كنوني به طور كلي فرو مي ريزد و خورشيد و ماه از بين مي روند و ستارگان سقوط مي كنند و زمين چنان مي لرزد كه كوه ها را از جا مي كند و آنها به شكل پنبه زده شده درمي آيند. در آن وضع نوري وجود ندارد. هر كسي به ميزان عمل صالح و اعتقادات درستي كه كسب كرده با خود نوري دارد كه مي تواند در پرتو آن راه از چاه تشخيص بدهد.

طبق آيات 12 و 13 سوره حدید، آن روز مردان و زنان مومن را مي بيني كه شعاع نور آنان پيش و پشت سر آنها را رو شن مي كند. مردان و زنان منافق استدعا مي كنند آهسته تر حركت كنيد تا از شعاع نور شما استفاده كنيم ولي به آنان گفته مي شود بر گرديد نور ديگري پيدا كنيد. ناگهان حصاري زده مي شود كه براي مومنان رحمت و براي كافران و منافقان عذاب است.

پس از تحقق قيامت و آمادگي جن و انس براي رسيدگي به اعمال، زمين قيامت به نور پروردگار روشن مي گردد.( آیه 69 سوره زمر؛ و اشرقت الارض بنور ربها و وضع الكتاب). بنابراين نور قيامت به وسيله خورشيد نيست. شايد در نظام جديد و قيامت درخشاني و نورانيتي باشد كه در پي آن تاريكي و جود ندارد. گو اين كه ممكن است خورشيد و ماه بر چيزي طلوع و غروب كنند، ولي آن چيز با چشم مادي و ابزارهاي علمي قابل رويت نباشد.

چنانكه جنيان از خورشيد و ماه بهره مي برند، ولي از قلمرو حواس ظاهري ما دورند، بهشتي كه آدم و حوا در آن زندگي مي كردند،از سنخ باغ هاي دنيا بود ولي براي مردم قابل رويت نبود. امام صادق(ع) در اين باره می فرماید: بهشت آدم باغي از باغ هاي دنيا بود كه آفتاب و ماه بر آن پرتو مي افكندند.

روياهاي صادق و راستين و مكاشفاتي كه براي اولياي خدا رخ مي دهد وجود برزخ را تاييد مي كند. همچنين آيات قرآن نيز بر اين حقيقت دلالت دارد. علي بن ابراهيم قمي در تفسير آيه 46 سوره غافر "الناريعرضون عليها غُدوّاوعشيّا" به نقل از امام صادق (ع) مي نويسد: اين نوع عذاب دنياست. اما در مورد آتش قيامت، خدا مي فرمايد؛ وقتي رستاخيز بر پا شود، آل فرعون را به شديدترين عذاب وارد مي كنند.

آيه اي كه امام گفته اند، دنبال آيه قبل است و در واقع عذاب برزخ و قيامت را به گونه مجزا خاطر نشان مي سازد. مرحوم قمي در تفسير آيه مي افزايد؛"اين صبح و شام در دنياست زيرا در آخرت صبح و شامي وجود ندارد. بهشت و جهنم فاقد خورشيد و ماه است.

دربرخي از روايات صريحا گفته شده است،ارواح مومنان در حجره هايي از بهشت به سر مي برند.از طعام و شراب آن بهره مندند و به زيارت يكديگر مي روند و بر پايي قيامت را از خدا مي طلبند. در مقابل كافران در حجرات آتشين مسكن دارند و از طعام و شراب آن استفاده و با هم ملاقات مي كنند و از خدا مي خواهند قيامت برپا نشود.