مصرف گرایی؛ عبور از ارزش ها سقوط در ضد ارزش ها

با پیشرفت و ماشینی شدن جوامع و سیر تحولات مدرنیته؛  سبک زندگی ها  هم در حال تغییر  است و خانواده های ایرانی امروزی در حال گذار از سنت به مدرن شدن هستند این در حالی است که هنوز بستر های لازم فرهنگی فراهم نشده است.

 

امروزه شاهدیم؛ که ارزش ها جای خود را به ضد ارزش ها داده اند و رفتار هایی به عنوان ارزش در جامعه تلقی می شوند که موجب انحطاط نه تنها خانواده بلکه جامعه می شود که نقش تهاجم فرهنگی در این زمینه قابل انکار نیست.


مصرف گرایی و تجمل گرایی ضد ارزش هایی که امروزه مایه فخر برخی افراد جامعه شده است  و خانواده ها با شرکت در مسابقه مصرف گرایی و به دنبال آن تجمل گرایی از یکدیگر سبقت می گیرند؛ خریدهای بیش از اندازه؛ تغییر وسایل منزل با آمدن یک کالا ی جدید؛ خریدن کالا های لوکس و برند هایی که فقط بر اساس قیمت و تبلیغ انتخاب می شوند که برخی از این افراد حتی منبع درآمدی مناسبی ندارند؛ فقط به این دلیل که این ضد ارزش برایشان ارزش تلقی شده است و از این مسابقه عقب نمانند رو به تجمل و مصرف گرایی آورده اند که گاها برای جبران عقب افتادگی های خود از اطرافیان دست به خرید هایی میزنند که باید با چند ماه کار کردن آن را جبران کنند.


غم انگیز تر این است که در این مسابقه که فرجامی جز انحطاط جامعه ندارد؛ مردم ما پول به  کالا هایی می دهند که تولید ملی نیست و پر کردن جیب های بیگانگان  و یک عده سود جو است ؛که بخش عظم سرمایه ملی را صرف کالا های وارداتی میکنند؛ این مسئله نشان می دهد که فرهتگ سازی با توجه به بافت های دینی و سنتی در جامعه شکل نگرفته است.


اسراف و تجمل گرایی از دیدگاه اسلام


دین اسلام، دین اعتدلال است و استفاده از زینت و زیباییهای طبیعت و اسباب و لوازم مناسب و... را نه تنها اجازه داده بلکه به آن توصیه و سفارش نموده، است؛ در تاریخ زندگی امام حسن مجتبی(ع) میخوانیم که هنگام نماز، بهترین لباسها را می‌پوشید، وقتی از او در این باره سؤال شد، فرمود: «خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد و به همین جهت من لباس زیبا را برای راز و نیاز با پروردگارم می‌پوشم؛ چرا که خود او دستور داده است که: «خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ؛  زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد برگیرید.»
در سورة مائده نیز می‌خوانیم: « یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَیِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَکُمْ وَلا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْمُعْتَدِینَ؛ ای کسانیکه ایمان آوردهاید! چیزهای پاکیزه را که خداوند برای شما حلال کرده است، حرام نکنید و از حد تجاوز ننمایید؛ زیرا خداوند، متجاوزان را دوست ندارد.»


بنابراین استفاده از زینت و زیبایی اگر در حد اعتدال باشد هیچ اشکالی ندارد، ولی بسیاری از مردم در جریان زندگی، راه افراط را در پیش می‌گیرند، و به بهانه‌های گوناگون رو به تجمل گرایی می‌آورند، به همین خاطر قرآن کریم بلافاصله مسلمانان را از زیاده روی و اسراف و تجاوز از حد، برحذر داشته و نهی می‌کند و می گوید: «یَابَنِیآدَمَ خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ وَ کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفِینَ؛ [6] ای فرزندان آدم! زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد با خود بردارید و بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید که خداوند اسراف کنندگان را دوست ندارد"


نبود اعتدال در زندگی موجب آسیب می شود
در همین رابطه دکتر حسین فرش فروش، عضو انجمن روانشناسی اجتماعی کشور درباره ی افزایش مصرف گرایی در کشور گفت: مصرف استفاده مناسب از کالا برای رفع نیازها است.


وی افزود: انسان همیشه برای مصرف به کیفیت کالا توجه دارد اما امروزه کیفیت فدای کمیت شده است.امروز افتخار نسبت به کمیت مصرف تا کیفیت مصرف است که به انسان حس خوشبختی و شادی می دهد؛ بنابراین فرد به دارندگی فخر می کند.


وی با بیان اینکه از نظر روانشناختی وقتی کیفیت جای خود را به کمیت می دهد مصرف گرایی افتخار محسوب می شود تصریح کرد: این فخر فروشی یک نوع افکار کاذب در برابر واقعیت ها است.


به گفته ی فرش فروش متاسفانه مصرف گرایی در بسیاری از خانواده ها مورد تشویق قرار می گیرد و کمیت در زندگی مهم می شود.


فرش فروش با بیان اینکه نباید به طور افراطی تعادل برقرار شود گفت: در همه چیز باید اعتدال وجود داشته باشد هنگامی که روزه هستیم نباید هنگام افطار در پرخوری افراط کنیم چرا که در روزه گرفتن به دنبال عدالت و اعتدال در روان و ایمان هستیم.


عضو انجمن روانشناسی اجتماعی کشور اظهار کرد: آسیب اقتصادی به دنبال مصرف گرایی به وجود می آید و در روان انسانها تاثیر می گذارد.